ኣስተምህሮ ጥምረት ኣብያተ-ጽሕፈት ሰዲህኤ

 ጥምረት  ኣብያተ-ጽሕፈት ጉዳያት ውደባ፡ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን  ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ  (ሰዲህኤ)፡ ብ14 መጋቢት 2021 ንኣባላት ሰልፊ ኣስተምህሮ ሂቡ። ነቲ ኣስተምህሮ ዝሃበ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ሰዲህኤ እዩ። እቲ ኣስተምህሮ ዝሃበሉ ኣርእስቲ ከኣ ሃገርን ሃገረ-መንግስትን ዝብል እዩ።

ብጻይ መንግስተኣብ ኣብቲ ዘቕረቦ ሰፊሕ መበገሲ ሓሳብ፡ ነቲ ኣብ ኣረዳድኣ ሃገርን ሃገረ-መንግስትን ዘጋጥም ምድንጋራት ዝተፈላለዩ ኣብነታት ኣሰንዩ ብዝርዝር ኣብሪሁ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ኣመጻጽኣን ባህርያትን ዝተፈላለዩ ዓይነት መንግስታትን መራሕቶም ኣብ ዝምልከት ገሊጹ።፡ ድሕረ-ባይታ ኤርትራን ህዝባን፡ ናብዚ ሕጂ ዘላትሉ ደረጃ ልኡላውነት ንምብጻሕ ዝነበረ ጉዕዞን ዘርዚሩ ኣቕሪቡ። ኣብ መግለጺኡ ኤርትራ እዚ ሒዛቶ ዘላ ደረጃ ዝሓዘት ብመግዛእቲ ኢጣልያ ኣብ 1890 ምዃኑ ብሰፊሑ ኣረዲኡ። ህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ምግሃድ ኤርትራ ከም ሃገር እውን ምስ ብዙሕነቱ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ከም ዝነበረን  ኣነጺሩ።

እቲ ሓቂ ከምዚ ኮይኑ እቲ ብጉልባብ ኣግኣዝያንን ካለኦት ተበግሶታትን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምህሳይ ዝግበር ፈተነ ታሪኻዊ መሰረት ከም ዘየብሉ ገሊጹ። እቲ ሓደ ቋንቋ ዝዛረብን ብዙሕ ዘመሳስልዎ ነጥብታት ዘለዉዎን ህዝቢ ናይ ዝተፈላለዩ ዜጋታ ምዃኑ ኣብ ብዙሓት ኣከባቢ ዘሎ ምዃኑ ኣስፊሑ ኣመልኪቱ። ከም ኣብነት ከኣ ኣባናን ኣብ ትግራይ ጥራይ ዝረአ ዘይኮነ ኣብ ብዙሓት ከባብታት ዘሎ ምዃኑ ከኣ ገሊጹ።  ርሑቕ ከይከደ፡ ከኣ ትግርኛ፡ ኩናማን ዓፋርን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምህላዎም ጠቒሱ። መንቀሊ ኣግኣዝያን ቋንቋ ግእዝ እንተኮይኑ ካብ ንትግርኛን ኣምሓርኛን ናብ ትግረ ከም ዝቐርብ ብዝርዝር ኣብሪሁ።

ድሕርቲ መብርሂ ብተሳተፍቲ ዝተፈላለዩ ተወሰኽቲ መህብተሚ ሓሳባት  ሕቶታት ቀሪቦም። ነቲ ዝቐረበ ሕቶታት ምስ ህልዊ ኰታት ሃገርናን ከባብናን ብምዝማድ ሰፋሕቲ መልስታት ተዋሂቡ። ካብቲ ዝቐረበ ሕቶታት፡ “ሓደ ሰብ ካብ ሓደ ንላዕሊ መንነትዶ ክህልዎ ይኽእል?፡ ኣብ መንጎ ሃገርን ብሄርን ዘሎ ዝምድና እንታይ እዩ?፡  ምንቅስቓስ ኣግኣዝያን ንሓድነት ኤርትራ ክሳብ ክንደይ የስግእ?፡” ዝብሉ ይርከብዎም። ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ከምዚ ዓይነት ኣስተምህሮ ቀጻሊ ክኸውን ተላብዮም።  እቶም ኣብዚ ኣኼባ ናይ ምስታፍ ዕድል ዘይረኸቡ ኣባላት ምእንቲ ክረኽብዎ ቀጻሊ መወከሲ ንክኸውንን፡ እቲ ኣስተምህሮ ብጽሑፍ ክዝርጋሕን ኣብ መርበብ ሓርነት ክስቀልን ብምትሕስሳብ ኣኼባ ተደምዲሙ።

ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ፍሉይ ኣኼባኡ ኣቃኒዑ

 ማእከላይ ባይቶ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ23 ጥርን 14 ለካቲትን 2021  ብዛዕባ ሰዲህኤ ዝኽተሎ ኣገባብ ቃልስን ህልዊ ኩነታትን  ጠለባትን ሓድነታዊ ዕዮን ኣዛሚድካ ንምምዛኑን ንምንጻሩን ፍሉይ ኣኼባ ኣካይዱ። ማእከላይ ባይቶ ኣብዚ ብኣቦመንበር ሰልፊ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ዝተጸውዐ  ፍሉይ ኣኼባኡ ኣቐዲሙ ብኦቦመንበር ዝቐረበ ሓጺር መኽፈቲ ቃልን እቲ ኣኼባ ዝተጸወዓሉ ምኽንያትን ሰሚዑ። ብጻይ ተስፋይ ኣብ መእተዊ ቃሉ ኣካቢቡና ዘሎ ምዕባለታትን ነዚ ምዕባለታት  ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዝርበሓሉ ንምውዓሉ ዝጽበየና ሓለፍነትን ኣንጸባሪቑ።

ኣኼባ ድሕሪዚ መእተዊ ቃል፡ ብሓፈሻ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ  ሰልፋዊ፡ ሃገራውን ከባብያውን እዋናዊ ጉዳያት ሓበሬታ ተለዋዊጡ። ብፍላይ ድማ ብዛዕባቲ ቀንዲ መጸውዒ ኣኼባ ዝኾነ ዛዕባ፡ “ሰዲህኤ ዝኽተሎ ኣገባብ ቃልሲ” ነዊሕ ግዜ ወሲዱን ብዙሓት ጉዳያት ኣገናዚቡን ተመያይጡ። ኣኼባ ባይቶ ኣብ ምይይጡ ነቲ ኣቐዲሙ ነዚ ዛዕባዚ ብዝምልከት ኣጽኒዓ ውሳነ-ሓሳብ ከተቕርብ ኣቐዲሙ ዝመዘዛ ፍልይቲ ሽማግለ ዘቕረበቶ ንድፊ መሰረት ገይሩ ዘትዩ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ነቲ ኣብ 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ሰዲህኤ ዝጸደቐ ንኣገባብ ቃልሲ ዝምልከት ውሳነ፡ ማእከላይ ባይቶ ኣብቲ ውሳነ ንከተግብርን ዳግመ-ርኢቶ ንክገብርን ብጉባአ ዝተዋህቦ ቅዋማዊ ሓልፍነትን ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ከባብናን ኣብ ግምት ብምእታውን ነዚ ንርከበሉ ዘለና ኩነታት ዝምጥን ውሳነ ኣመሓላሊፉ።  እቲ ውሳነ  ከም ዘብርሆ፡ ሰዲህኤ ኣብ ቅዋም ተመርኲሱ ዝኽተሎ ናይ ቃልሲ ፖሊሲ  ዝያዳ ብምብራህን  ብምንጻርን  ‘ህዝቢ ኤርትራ ዝቕበሎን ዝሳተፎን፣ ኣብ ወድዓውን በዓል ቤታውን ኩነታት ዝምርኰስ፣ በብእዋኑ ዝግምገምን ከከም ኩነታቱ ዝትግበርን፡ ምሉእ ስልታዊ ምትዕጽጻፍ ንምግባር ዘኽእል ኩሉ ኣገባባትን ስጉምትታትን”  ከም ዝኽተል  ኣረጋጊጹ።

ኣኼባ ባይቶ ነዚ ውሳነ ክውስን እንከሎ ንብዙሓት ኣገደስቲ ጉዳያት ግምት ሂቡ እዩ።፡ ብፍላይ ከኣ ደምበ ተቓውሞ ብመላኡ ካብ ሓድሕድ ምትፍናንን ፍልልያትን ወጺኡ ብምሉእ ዓቕሙ ናብ ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ከተኩር ንምሕጋዝ፣ ሰልፋዊ ሓድነትን ኣገዳስነት ሓድነታዊ ዕዮ ምስ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን  ንምዕዛዝ፣ ከምኡ’ውን ብዝተፈላለየ ደረጃታት ሓቢርካ ንምስራሕ ንምድንፋዕ  ዝያዳ ግምትን ኣትኩሮን ሂቡ።

ኣኼባ ባይቶ ኣብ መወዳእታ፡ ከምቲ ልሙድ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ጽንኩርን ተኣፋፍን ኩነታት ኣባላት ሰልፊ፡ ደገፍቲ ሰልፍን ግዱሳት ኤርትራውያንን የካይድዎ ንዘለዉ ዘይሕለል ቃልሲ ኣመጒሱ ንመጻኢ እውን ቃልሶም ከሕይሉ መጸዋዕታኡ ኣቕሪቡ።

ኣኼባ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ዜና

 ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብ30 ሕዳር 2020 ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣኼባ ኣካይዱ። ምምሕዳር ኣብ ኣኼባኡ ካብ ዝተዛረበሉ ቀንዲ ዛዕባታት፡ “ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍ ምዕባለታት ኣብ ዜናዊ መዳይ ብኸመይ ይተሓዝ” ዝብል ነይሩ።

ቅድሚ ናብዚ ቀንዲ ዛዕባ ምእታው ግን፡ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብዛዕባ ኣብ ሰዲህኤን ደንበ ተቓውሞናን ከባቢናን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ሃገርና እውን ናቱ ተጽዕኖን ስግኣታትን ዘለዎን ውግእ ብመንጽር ሚድያዊ ኣተሓሕዛ ንናይ ከባቢኦም ሓበሬታታት ተለዋዊጦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ  ዝተፈላለያ ሚድያታት ነዚ ተረኽቦ ኣብ ዝምልከት ሒዘንኦ ዘለዋ ኣንፈታትውን ዳህሲሶም። ኣብዚ ሚዛኖም ሚድያታት ሰዲህኤ ብፍላይ፡ ነቲ ጉዳይ ብርትዓውን ሚዛናውን መንገዲ ኣብ ዝተነጸረን ቅኑዕን ሓበሬታ ዝተመርኮሰ ኣገባብ ክሕዘኦ ከም ዝግበአን መዚኖም።

ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ማእከላይ ባይቶ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ንዝወሰኖም ውሳነታትን ነንዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ክንዲ ብውግእ ፖለቲካዊ መፍትሒ ክኽተሉ ዘቕረቦ መጸዋዕታታት፡ ቀንዲ መወከሲ ንዜናዊ ስረሓት ሰዲህኤ ጌርካ ክወስድ ከም ዝግበኦ ኣኺባ ርእዩ። ብዘይካዚ ከምቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ተግባራቱ፡ ሚድያታት ሰልፊ ነቲ መተካእታ ዘየብሉ ናይ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ ምጥርናፍ ንምብርታዕን፡ እቶም መትከላዊ ፍልልይ ዘይብሎም ሓይልታት ድማ ናብ ምሉእ ሓድነት ናይ ምምጻእ ጻዕርን ዘተባብዕ ዜናዊ ዕዮታት ምብርካት፡ እዋናዊ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ተገንዚቡ። ዜናዊ ስረሓት ሰዲህኤ፡ ኣብ ርእሲ ሰልፋዊ ዕማሙ፡ ብምጥርናፍ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ቆይመን ናይ ዘለዋ ሓይልታት ዕማም ንጥፈታትን፡  ንምንቅስቓስ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ምትብባዕ  ቆላሕታ ከም ዝገብር እውን እቲ ኣኼባ ኣንጸባሪቑ።

ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዜናዊ መዳይ ብዝተፈላለዩ ኣገባባትን መራኸብታትን የበርክትዎ ንዘለዉ ኣዕዚዙ ንኢዱ። ንመጻኢ እውን ስረሓት ዜና ካብ ብዙሓት ንብዙሓት ስለ ዝኾነ ጻዕሮምን ተሳትፎኦምን ከኻዕብቱ ዝተኻየደ ኣኼባ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ጸዊዑ።

መግለጺ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ

 መግለጺ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ

ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ብዕቱብ ንምምዛን ብዕለት 21 ሕዳር 2020 ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ።

ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፡ እቲ ብ2019 ዓ.ም ዝተኻየደ 3ይን ሓድነታውን ጕባኤ ሰዲህኤ፡ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ኢትዮጵያ ኢድ ብምእታው፡ ነቲ ኣብ መንጎ ክልላትን ብሄራትን ኢትዮጵያ ዝተኸስተ ግርጭታት ንምብላሕ ዝኽተሎ ዘሎ ሻራዊ ፖሊሲ ኰኒኑ ምንባሩ ተመልከተ። ከምኡ’ውን፡ መንግስቲ  ኢትዮጵያ ምስ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ዝገብሮ ዝነበረ ስዉር ውዕላትን ስምምዓትን ንዝሓለፍናዮ መሪር ተመኵሮ ዝደግም ከይከውን ጕባኤ ስግኣት ከምዘለዎን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጐድኒ ልዑላውነቱ ደው ክብል ጸዊዑ ምንባሩን ዘኪሩ።

እንሆ እምበኣር ስግኣት 3ይን ሓድነታውን ጕባኤና ጋህዲ ኰይኑ ህዝቢ ትግራይ ኣደዳ ህልቀትን ስደትን፣ ሃገርና መናሃርያ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ህዝብና ድማ ግዳይ ናይ ዘይምልከቶ ውግእ ኰይኑ ኣብ ዲቕ ዝበለ ስቓይን ሓዘንን ይርከብ ኣሎ። ካብ’ዚ ሓቅታት’ዚ ብምንቃል ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔታት ኣሕለፈ።

1. ናይ ዶር. ኣቢዪን ኢሳያስን ሽርክነት ውግእ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ንዅንን። ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ስለዝዀነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።
2. ብዝተፈላለዩ ኣህጉራውን ዞባውን ትካላት፡ መንግስታት፡ ሃይማኖታዊ ትካላትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ዝዀና ማሕበራትን፡ ነዚ ውግእ ጠጠው ንምባል ዘቕርብዎ ዘለዉ ጻውዒት ሰላም እናደገፍና፣ ብፍላይ ድማ፡ እዚ ሕጂ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ወሲዱዎ ዘሎ ናይ ዕርቂ ተበግሶ ኩሎም ወገናት ክቕበሉዎ ነማሕጽን። ኣብ ክሊ’ዚ ምዕባሌታት ውግእ ተፈጢሩ ንዘሎ ኩነታት ስደትን ምዝንባልን፡ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዕቱብ ኣቓልቦ ክህበሉ፡ ንኹሎም ስደተኛታት ዝምልከት ሓልዮትን ሰብኣዊ ረድኤትን ድማ ከበርክት ማእከላይ ባይቶ ምሕጽንታኡ የቕርብ።
3. እዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ሓደ ካብ ዕላማታቱ ነቲ ኣሽሓት ህይወት ከፊልና ዘረጋገጽናዮ ልዑላውነት ሃገር ኣሕሊፉ ዝህብ ስለዝዀነን ድሮ እውን ተጋሂሱ ስለ ዘሎን፡ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ንምልኪ ስርዓት ኢሳያስ ብዘየዳግም ንምምሓዉ ካብ ካልእ ግዜ ንላዕሊ ሎሚ እዋኑ ስለዝዀነ ክልዓል ንጽውዕ።
4. ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብስርዓት ኢሳያስ ተፈቒዱሉ ብኣየር፡ ብምድርን ብባሕርን ናብ ሃገርና ኣትዩ ንልዑላውነትና ኣብ ሓደጋ ኣእትዩዎ ይርከብ። ስለዝዀነ ድማ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንስርዓት ህግደፍ ንሃገርና ናብ ባዕዳውያን ኣሕሊፉ ብምሃቡ ክኹንኖን ኣብ መሬትና ዝርከብ ዝዀነ ይኹን ባዕዳዊ ሓይሊ ብቕልጡፍ ንኽወጽእ ጸቕጥታቱ ከሐይልን ንጽውዕ።
5. ስርዓት ህግደፍ ንባዕዳውያን ሓይልታት ናብ መሬትና ከምዝኣትዉ ምግባሩ ከይኣኽሎ፣ ንሰራዊት ኤርትራ’ውን ብዘይድልየቱን እምነቱን ናብ ትግራይ ልኢኹ ኣብ ዘይምልከቶ ውግእ ኣእትዩ ንኸቢድ ሓደጋ ኣቃሊዕዎ ይርከብ። እዚ ሰራዊት እዚ ነቲ ዝተሰለፈሉ ድሕነት ህዝቡን ልዑላውነት ሃገሩን ኣብ ክንዲ ዝከላኸል፣ ካብ ሃገሩ ወጻኢ መዝሓል ጥይት ኰይኑ ይመውትን ይቘስልን ኣሎ። ስለ’ዚ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ብሓደ ወገን እቲ ሰራዊት ባዕሉ ካብቲ ኣትዩዎ ዘሎ ዘይቅኑዕ ውግእ ነብሱ ከውጽእ ክጽዕር፣ ብኻልእ ወገን ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ እዞም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ተኣጒዶም ዘለዉ ደቁ ብዝቐልጠፈ እዋን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብኹሉ ዝከኣሎ መገድታት ክቃለስ ጻውዒትና ነቕርብ።
6. ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵሉ ዓይነት ዓሌታዊ ምቅትታል ደው ክብል ንጽውዕ። ብማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብጅምላ ዝፍጸም ዘሎ ጭፍጨፋ ድማ ብትሪ ንዅንን።
7. ሰልፍና ንዝዀነ ይኹን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝግበር ዝምታን ሲቪላዊ ዓመጽን ኣይቅበልን። ስለዝዀነ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ጉልባብ ጌርካ ዝዝመት ንብረት ህዝቢ ምስዝህሉ ብገበን ዘሕትትን ውዒሉ ሓዲሩ እቲ ንብረት ናብ ዋንኡ ክምለስ ስለዝግባእን፤ ኣየናይ ሸነኽ ይገብሮ ብዘየገድስ ዝዀነ ሰብ ካብ ናይ ዝምታን ዓመጽን ተግባራት ክቑጠብ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ።
8. ቅድም ክብል ብመግዛእቲ፡ ድሒሩ’ውን ብሰንኪ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ብዝወረዶ ጭቆናን ኣደራዕን ተማሪሩ ብኣሽሓት ዝቑጸር ህዝብና ኣብ ፈቐዶ ዓለም ፋሕ ኢሉ ኣብ ስደት ክነብር ተገዲዱ እዩ። ነዚ ህዝብና ወሪዱዎ ዘሎ ሕሰም ተረዲኦም ዓቕሞም ዝፈቕዶ ሓገዝ ካብ ዝገብሩ ገበርቲ ሰናይ ጐረባብቲ መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝጥቀሳ እየን። ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዝሒ ዘለዎም ዜጋታትና ኣብ ዝተፈለየ ከተማታትን ዞባታትን ተበቲኖም ምህላዎም ዝፍለጥ ኰይኑ፡ እቶም ዝበዝሑ ድማ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝርከባ ዝተፈላለያ መዓስከራት ኢዮም ዝነብሩ ዘለዉ። ሎሚ ምስ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ናይ ውግእ ኩነታት ሃለዋት ዜጋታትና ኣብ ከቢድ ፈተና ከምዝወደቐ ዘጠራጥር ኣይኰነን። እዚ ኵነት’ዚ ኣብ ኣእሙሮ ኣባላትናን ህዝብናን ዓቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ባይቶ መዚኑ።

ኣብ’ዛ ፈታኒት እዋን እዚኣ ነዞም ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ስደተኛታት ዜጋታትና ኣድላዪ ሓገዝን ሓለዋን ክግበረሎም ንኹሎም ብቐረባ ዝምልከቶምን ንኣህጉራዊ ሕብረተሰብ ብሓፈሻን ኣጥቢቕና ንሓትት። ነቶም ካብ ናይ ውግእ ዞባ ወጻኢ፡ ኣብ ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ዘለዉ ድማ ንድሕነቶም ህጹጽ ኣቓልቦን ደገፍን ክግበረሎም ምሕጽንታና ነቕርብ።

9. ኣብ መወዳእታ፡ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣብ’ዛ ሒዝናያ ዘለና ዓመተ 2020 ካብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ንላዕሊ ተቐራሪቦም ክሰርሑ ይርኣዩ ብምህላዎም ሓደ ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። ጽምዶ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ምቅርራብ ዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳትን ሲቪክ ማሕበራትን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሓየለ ይኸይድ ኣሎ። ይኹን እምበር ምስ’ቲ ሕጂ ገጢሙና ዘሎ ብድሆታት ዝመጣጠን ኣይኮነን። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኩሎም እቶም ዛጊት ዝተፈላለየ ናይ ሓድነት ጻውዒት ዝገበሩ ይኹን ዘይገበሩ ደለይቲ ፍትሒ ሓይልታት ተቐራሪቡ ክሰርሕ ድልው ምዃኑ እናኣረጋገጸ፥ እቲ መስርሕ ሓባራዊ ስራሕ ብዝለዓለ ናህሪ ክቀላጠፍ ጻውዒቱ የቕርብ።

ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ

ኣስተምህሮ ንኣባላት ሰዲህኤ

 ብጥምረት ኣብያተ-ጽሕፈት ውደባ፡ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዝተወደበ ን“ህዝባዊ ምልዕዓል” ዝምልከት ኣስተምህሮ ብ4 ጥቅምቲ 2020 ተዋሂቡ። ነቲ ኣስተምህሮ ዝሃበ ብጻይ ያሲን ዑስማን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ መንእሰያት እዩ።

ነዚ ኣስተምህሮኣዊ ኣኼባ ዝመረሐ ብጻይ መንግስተኣብ ስመሮም ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ፡ ቅድም’ቲ ኣስተምህሮ ንተሳተፍቲ “እንኳዕ ደሓን መጻእኩም” ኢሉ ንተሳትፎኦም ምስ ኣመስገነ፡ ቅድሚ ሕጂ እውን በዚ ጥምረት ዝተዳለወ ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ማሕበራዊ መራኸቢ ዙም ብብጻይ ኣማኑኤል በራኺ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ኣስተምህሮ ከም ዝተዋህበ ሓቢሩ፡ ንመጻኢ እውን ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ቀጻሊ ኣስተምህሮ ከም ዝወሃብ ገሊጹ።

ብጻይ ያሲን ዕዑስማን ኣብዚ ኣስተምህሮኡ ህዝባዊ ምልዕዓል ማለት እንታይ ማለት ምዃኑ ንምብራህ ኣብ ዘቕረቦ መበገሲ ሓሳብ፡ “ተመሳሳሊ ድሌትን ሓሳብን  እንዳሃለዎ ፋሕ ዝበለ ዓቕሚ ምጥርናፍ፡ ብመጽናዕትን ተቐባሊ ባይታ ብዘለዎን ክውደብ ከም ዝግባእ፡ ናይ ቁጠዐን ሲቪላዊ እምቢታን ባህሪ ዘለዎ ምዃኑ፡ ኣብ ምሕያሉ ግደ ጸለውቲ ኣካላት…ወዘተ” ዝብሉ ኣምራት ኣስፊሑ ገሊጹ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ናይ ህዝባዊ ምልዕዓል ናይ ለውጢ ሓያልነት ንምብራህ ብሓፈሻ  ንናይ ዓረብ ምልዕዓል፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ከባቢና ካብ ቱኒዝያ ጀሚርካ ክሳብ ኣብ ግብጺ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝተራእዩ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ኣብ ኤርትራውያን ዝተጋህደ “ይኣክልን” ካለኦት ተበግሶታትን ከም ኣብነት ጠቒሱ። ብፍላይ ከኣ ንግደ መንእሰይ ኣብ ምዕዋት ህዝባዊ ምልዕዓል ኣዕዚዙ ገሊጹ።

ድሕሪ እዚ መበገሲ ሓሳባት ብተሳተፍቲ እቲ ኣስተምህሮ፡ “ግደና ኣብ ምሕያል ይኣክል ክሳብ ክንደይ እዩ?፡ ህዝባዊ ምልዕዓል ንክዕወት ዝግበር መጽናዕቲ ከመይ ይትግበር? ህዝባዊ ምልዕዓልን ነብሰ-ምክልኻል ዘውሓሰ ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ቃልስን ብኸመይ ይመጋገቡ? ህልዊ ናይ ኤርትራውያን ምልዕዓል ኣንጻር ጉጅለ ህግዲፍ ምስ ናይ ካለኦት ተመክሮ ብኸመይ ይዛመድ?” ዝብሉ ዝርከብዎም ሕቶታት ቀሪቦም።

“ኣብዚ ልኡላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ እንሰግኣሉ ዘለና እዋን ግደ ናይቲ ካብ ደገ ናብ ውሽጢ ዝውርወር ዘሎ ህዝባዊ ምዕዓል ኤርትራውያን ዕዙዝ እዩ” ዝበለ ብጻይ ያሲን ዑስማን፡ ንነፍሲ ወከፍ ዝቐረበ ሕቶ ንምምላስ ብኣብነት እናሰነየ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ድሕሪ እዚ ተሳተፍቲ መድረኽ ሕቶን መልስን ምስተወደአ፡ ዝተፈላለዩ ምስቲ ኣርእስቲ ዝዛመድ እዋናዊ ጉዳያትን ንመጻኢ ናይ ለውጢ ዓቕሚ የሕይሉ ኣብ ዝበልዎምን ዛዕባታትን ርኢቶታት ሂቦም። ዝያዳ ከኣ ሰዲህኤ ኣብቲ ምስ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሓቢርካ ንምቅላስ ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ ኣድማዒ ግደ ንክጻወት ንምሕያል ሰልፋዊ ዓቕሚ ዕዙዝ ቆላሕታ ምሃብ ዘይስገር ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ነዚ ምእንቲ ከብቀዓና እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ለውጢ  ዓቕሚ ናይ ምድላብ ኣስተምህሮ ቀጻሊ ንክኸውን ተላብዮም።

ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ምዱብ ኣኼባኡ ኣካይዱ

ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብመስረት ቅዋም ሰልፊ፡ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ዘካይዶ 2ይ ስሩዕ ኣኼባኡ ብ15ን 16ን ነሃሰ 2020 ኣሰላሲሉ።  ኣቦመንበር ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚ ሽማግለን ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ምልኣተ ኣኼባ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ንተሳተፍቲ “እንኳዕ ደሓን መጻእኩም” ኢሉ። ኣስዒቡ ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብዛ ዝሓለፈት ናይ ስራሕ ሓላፍነት ዓመት ብደረጃ ሰዲህኤ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ከባቢናን ዓለምን ዝተራእዩ ዓበይቲ ምዕባለታት ብምጥቃስ ቃል ኣስሚዑ።

ኣቦመንበር ሰልፊ፡ ብጻይ ተስፋይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፡ በቲ ሓደ ወገን፡ ወጽዓ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ኣብዚ ሕማም ኮረና ኣሻቓሊ ዝኾነሉ ዘሎ ግዜ እናገደደ ይኸይድ ምህላዉ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ብሓባር ዘቃልሶም መድረኽ ንምፍጣር ዝለዓለ ጻዕሪ የካይዱ ኣብ ዘለውሉ እዋን ምግብኡ ጠቒሱ።

ኣስዒቡ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና እዋን ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ሓድሽ ፖለቲካዊ ምዕባለታትን ዝተፈልየ ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋን ኣብ ዘርእየሉ ዘሎ ብምዃኑ  ኣገዳስነት ናይቲ ስሩዕ ኣኼባ ዕዙዝ ምዃኑ ሓቢሩ። ኣተሓሒዙ ዝሓለፈ ዓመት  ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓባር ተጠራኒፍካ  ኣንጻር ጉጅለ ህግዲፍ ዘቃልስ ኩነታት ንምፍጣር፡ ዝተኻየደ ጻዕሪ ዕዉት ምንባሩ ድሕር ምሕባር፡ ኣብ መንጎ ሰዲህኤን ህዲምሓኤን ንዝተፈጽመ ምሉእ ሓድነት ከኣ ከም ኣውንታዊ ኣብነታዊ ተረኽቦ  ጠቒሱ።

ድሕሪ መኽፈቲ ቃል ኣቦመንበርን ናይቲ ኣኼባ ኣጀንዳ ምጽዳቕን ማእከላይ ባይቶ፡ ኣብ ዓመታዊ ጸብጻብ ኩለን ኣብያተ-ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ምይይጥ ኣካይዱን ኣድላይ ዝበሎ ምትዕርራያትን መእረምታታትን ገይሩ። ድሕሪዚ ነቲ ኣኼባ እትመርሕ ሰለስተ ዝኣባላታ ሰክረታርያ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ጸብጻብ ጠቕላላ ተቖጻጻሪ ሰሚዑን ተመያይጡን። ኣብቲ ጸብጻብ ካብዝጠቅሱ ኣገደስቲ ለበዋታት ኣብ ግምት ብምእታው መጻኢ ፈጻሚ ሽማግለ ነቲ ቤት ጽሕፈት ዝያዳ ከሐይል ዝኽእል ሓይሊ ሰብን መሳሒትትን ክሰርዕ ርእዩ። ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዝቐረቡ ጸብጻባት ፈጻሚ ሽማግለን ጠቕላላ ተቆጻጻርን ኣብ ትሕቲ ሰክረታርያ ኣኼባ ኣጽዲቑ፡ ኣገደስቲ ውሳነታት እውን ኣመሓላሊፉ። ብዘይካዚ ኣብ ከባቢና ይረአ ንዘሎ ምዕባለን ነዚ ዝምልከት ፖሊስን ኣተሓሕዛ ሰዲህኤን ኣብ ዝምልከት ዓሚቕ ምይይጥ ኣካይዱን ውሳኔታት ወሲዱን።

ቀጺሉ፡ ምዱብ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፡ ኣብምዝዛም ኣኼባኡ 9 ዝኣባላቱ ፈጻሚ ሽማግለን ጠቕላላ ተቆጻጻርን ብዲሞክራስያዊ መንገዲ መሪጹ። ድሕሪኡ ከኣ ተሳተፍቲ ኣካል ናይ መጻኢ ዓመት ትልሚ ክኾኑ ዝበልዎም ኣገደስቲ ለበዋታት ኣቕሪቦም። ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል ኣብ መዕጸዊ ነዚ ናይ ክልተ መዓልቲ ኣኼባዚ፡ ብስም ፈጻሚ ሽማግለ ከም ትካል መደባት ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት ንምዕዋት ኩሉ ዝከኣሎ ከም ዝገብር ጠቒሱ፡ ኣባላት ባይቶን መላእ ኣባላት ሰልፍን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንዘርኣይዎ ተወፋይነት ንኢዱ፡ ኣብ መጻኢ እውን ተወፋይነቶም ዝያዳ ከሕይሉ ኣዘኻኺሩ። መግለጺ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ድማ ስዒቡ ክቀርብ እዩ።

ናይ ምጽንባር ጽምብል

ኣብ ሆላንድ እንርከብ ኣባላት ክልቲኡ ሰልፍታት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራን፥ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ብዝተበጽሐ ስምምዕ ብመራኸቢ ብዙሃን ብዕለት 24-06-2020 ናይ ሌላ ኣኼባ ተፈጺሙ። እቲ ኣኼባ ብናይ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ናይ ምልላይ መደብ ተኻይዱ።

ቀጺሉ ብኣቦ መንበር ጨንፈር ሆላንድ ሓው መሓሪ ተስፋማርያም እናተመርሐ፡ ብዛዕባ ኣተሃላልዋን ስራሓትን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ ተገሊጹ። ብድሕሪ እዚ እቲ ንቕድሚት ዝጽበየና ዘሎ  ምልካውን ጨቋንን ስርዓት ናይ ምልጋሱ ዕማምን፥ ንህላዌ  ሃገርና እነድሕነሉ ኣብ ክሊ ጨንፈር ሆላንድ ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ሓቢርና ንምስራሕ ብዕቱም ከምንዋሳእ ኣስሚርናሉ። ነዚ ናይ ምትግባሩን መደብ ምሕንጻጽን ድማ ብኣካል ተራኺብና ክንዛተየሉ ኣኼባና ብቆጸራ ተደምዲሙ። እዚ ናይ ሌላ ኣኼባ እዚ ምስቲ ሃገርና ኣብ ክትህሉን ዘይክትህሉን ተሸኺላትሉ ዘላ ህሞት ዝተኻየደ ብምዃኑ ብዝያዳ ንሓያልን ዕቱብ ቃልስን ይጽበየና ከምዘሎ ዘዘኻር እዩ። በዚ መሰረት እተን ብፖልቲካዊ መደብ ዕዮ ዝሰመሳሰላ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳትን ካብ ናይ ስልጣን ሕቶ ወጺኤን፥ ናይ ምጽንባር መስርሕ ከዕዝዛ ዝያዳ እንጥለበሉ መድረኽ ኣቲና ኣሎና።

ሎሚ ዕለት 08-08-2020  መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ናይ ሌላ ኣኼባ ከምኡ  ንጨንፈርና ዝምልከት ኣብ ግብራዊ  ስራሓት ንምእታውን፡ መደባትና ክንሕንጽጽን  ምስ ሰልፍና ዝደጋገፉን ዝደናገጹን ኣብ ከተማ ሮተርዳም ሆላንድ  ሓባራዊ ኣኬባ ኣካይድና። ኣብዚ ኣኼባ እዚ ሓው ብርሃነ ወልዳይ  ንቃልሲ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብናቱ ተበግሶን ብዝካየዶ መጽናዕትን ኣባል ክኽውን ዓጊቡ ተጸንቢሩና። ካልኦት መእሰያት ውን ነዚ ሰልፊ ክሳተፍዎ ምዃኖም ዕግበቶም ገሊጾም። ኣብዚ ኣኼባ እዚ ብሓው ብርሃነ ዘውደ ኣባል ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ናይ ምጽንባር መስርሕ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ገሊጹ። በዚ መሰረት እውን ኩለን ሰልፍታት ይኹና ውድባት ከምዚ ሰልፊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዲሞራሲ ኤርትራ ዝወሰዶ ስጉምቲ ንኽወስዱ ተማሕጺኑ። ቀጺሉ ብዛዕባ ሃለዋት ሰልፊ ኣብ ሆላንድን ከምኡ እውን ሓፈሻዊ ኩነታት ደምበ ተቓውሞን ብሓው ድራር መንታይ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ዘቕርቦ መደረ ንዘን  ሓቢረን ንምስራሕ ተሰማሚዔን ዘለዋ ሓሙሽተ ውድባት ከምቲ ናይ ቅድሚ ሎሚ ምፍልላይ ምስ ዝርከብ፥ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ናይዘን ዝተሰማማዓ ውድባት ካብ ውድባዊ ወይ ሰልፋዊ ጸጊዒነት ወጺኡ ብሓደ ኮይኑ ኣይፋልኩምን ክብለን ከምዘለዎ ኣሚቱ። ከሙ እውን ኤርትራዊ መንእሰይ ንሃገርና ኤርትራ ዘንጸላልዋ ዘሎ ሓደጋታት ከስተብህለሉን ንሃገራዊ መንነትና ዘህስስ ወስታታት ክነቕሓሉን ተማሕጺኑ። ቀጺሉ ሓው መሓሪ ተስፋማርያም ኣቦ መንበር ጨንፈር ሽማግለ ብዛዕባ ዝነበረ ዝምድናታት ኣስፊሑ መብርሂ ሂቡ። ብድሕሪ እዚ ንርእይቶታትን ሕቶታትን ዝምልከት ድረኽ ንተሳተፍቲ ተዋሂቡ።

ኣብ ምዝዛም ኣኼባ ጨንፈር ሆላንድ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክልቲኡ ኣባላት ሰልፊ ናይ ምትሕንፋጽ መስርሕ ብዕሊ ከምዝተዛዘመ ንኹሉ ኣብ ሆላንድ ዝርከብ  ደላይ ለውጢ  ነበስር።  ብተወሳኺ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ንሃገርን ህዝብን ኣብ ምድሓን  መንእሰይ ወለዶ፥  ተካኢ ሓይሊ ብምዃኑ፡ ኣብ ንሱ ዝመረጾ ሰልፊ  ተሳትፎኡ ከዕዝዝ ሃገራዊ ጻውዒትና ነቕርብ።